Udhibiti wa magonjwa ya kuku

Udhibiti na Tiba Dhidi ya Magonjwa ya Kuku

Kuku wanaopata lishe bora, kutunzwa vizuri na kupatiwa chanjo

dhidi ya magonjwa yanayotokea mara kwa mara huwa na afya nzuri.

Ni bora kuzuia magonjwa kuliko kutibu ili kupunguza vifo na gharama.

Iwapo ugonjwa utatokea kuku wagonjwa watenganishwe na kuku

wasio wagonjwa na wapatiwe tiba.

 Kanuni muhimu za kufuata ili

kuzuia magonjwa ni:-

• Banda liwe safi muda wote,

• Kabla ya kuweka kuku, banda linyunyuziwe dawa ya kuua

wadau wa magonjwa mbalimbali,

• Kuku wakaguliwe kila siku ili kubaini wagonjwa au wenye

matatizo, kuwatenga na kutoa taarifa kwa mtaalam wa mifugo,

• Kuku wapatiwe chanjo dhidi ya magonjwa mbalimbali,

• Watu wasiohusika wasiingie eneo la kufugia kuku bila utaratibu,

• Ndege na wanyama wengine wasifike eneo la kufugia kuku,

• Banda la kufugia kuku litenganishwe na mabanda ya mifugo

mingine,

• Lango la kuingia katika banda la kuku liwekewe dawa ya

kukanyaga kwa wanaoingia ndani ili kuzuia kuingiza vimelea

vya wadudu wa magonjwa;na

• Vifaa vya chakula na maji viwe safi wakati wote.

Dalili za Kuku Mgonjwa

Dalili za ujumla zinazoonekana kwa kuku mgonjwa ni kama

zifuatazo:-

• Kuzubaa,

• Kupoteza hamu ya kula,

• Kujitenga na wenzake katika kundi; na

• Kupunguza au kusimama kutaga.

Mfugaji anapoona mojawapo ya dalili hizo atoe taarifa kwa mtaalum wa

mifugo

Ufugaji wa Aina Nyingine za Ndege

Aina ya ndege wengine wanaofugwa nchini Tanzania ni pamoja na Bata

maji,Bata bukini, Kanga na Njiwa. Ndege hao hufugwa kwa

kiasi kidogo ukilinganishwa na kuku kwa kuwa soko lao ni dogo.

Utunzaji

wao hautofautiani sana na kuku;

• Wajengewe banda la kuishi ambalo ukubwa wake utagemea idadi ya

ndege wanaofugwa,

• Wapatiwe chakula chenye virutubisho na maji ya kunywa yakutosha,

• Wapatiwe kinga na tiba dhidi ya magonjwa,

• Bata maji na Bata bukini wajengewe bwawa lenye nafasi ya

kukutosha kwa ajili ya kuogelea; na

• Njiwa wajengewe viota sehemu ya juu kama kwenye mapaa ya

nyumba.

Utunzaji wa Kumbukumbu

Utunzaji wa kumbukumbu ni muhimu sana katika ufugaji wa kuku na

ndege wengine wafugwao ili kusaidia mfugaji kujua maendeleo ya

ufugaji wake. Utaratibu wa kuweka kumbukumbu mara tukio linapotokea

ni lazima ili kuepuka kusahau.Mfugaji ahakikishe anaweka kumbukumbu

ambazo ni sahihi na zinazoeleweka.

Aina za Kumbukumbu

Kumbukumbu zinazopaswa kuwekwa ni pamoja na:-

• Aina na idadi ya kuku waliopo kwenye kila kundi (mfano

vifaranga,wanaokua,wanaotaga,majogoo),

• Uzalishaji wa mayai kwa kundi la kuku waliopo,

• Utotoaji wa vifaranga,

• Kinga na matibabu,

• Mapato na matumizi,

• Utagaji wa kila kuku na utunzaji (kwa kuku wa asili); na

• Kumbukumbu za vifo.

Chakula na uchanganyaji wake

Chakula ndicho huchangia sana katika gharama za uzalishaji kwa

zaidi ya asilimia 60. Na gharama ya chakula huongezeka kila mwaka

kuliko hata gharama za mayai au kuku wenyewe.

Mfugaji anaweza kununua chakula kilichochanganywa au

kuchanganya mwenyewe. Ila anapaswa kuzingatia virutubisho na

viini lishe vilivyopo katika chakula hicho pia kuzingatia mahitaji ya

kuku wake.

Virutubisho vinavyotakiwa ni vingi lakini vimegawanywa katika

makundi sita ya vyakula ambavyo ni; protin, wanga, mafuta,

madini,vitamini na maji.

Protini inahitajika kujenga mwili wa kuku.

 Ni muhimu kwa ukuaji wa kuku, uzalishaji wa mayai na kuimarisha afya. Wanga na mafuta

vinahitajika ili kuupa mwili nguvu na joto na kuwezesha mwili kufanya

kazi zake ipasavyo. Vitamini vinahitajika ili kumwezesha mwili wa

kuku kufanya kazi zake vizuri. Madini yanahitajika ili kuimarisha

mifupa na uzalishaji.